Gearchiveerd onder: De Groene Amsterdammer, Film, Uncategorized | Tags: Blondie, jaren tachtig, Marc Almond, Michael Fassbender, Rapute, Shame, Soft Cell, Steve McQueen
Luister naar de tekst van Blondie’s Rapture. ‘Face to face/ Sadly solitude/ And it’s finger popping/ Twenty-four hour shopping in Rapture.’ Het is begin jaren tachtig. Het nummer definieert het nieuwe tijdperk van anonimiteit en oppervlakte. Het kan niet anders of ‘van aangezicht tot aangezicht’ wordt ironisch bedoeld. Wie verrukking zoekt vindt deze niet in warm, menselijk contact, maar in kille eenzaamheid, 24 uur per dag.
Toen Steve McQueens nieuwste film Shame onlangs in Engeland in première ging publiceerde The Guardian een achtergrondverhaal waarin mensen over hun seksverslaving vertelden. Alsof de film daarover gaat. Niets is minder waar. Als Shame over seksverslaving gaat, dan gaat American Gigolo (1980) van Paul Schrader over mannelijke prostitutie in plaats van over de onmogelijkheid van liefde, of draait Crash (1996) van David Cronenberg om seks in auto’s in plaats van om symbolische mutatie van het lichaam als gevolg van menselijke vervreemding in een wereld van staal en beton. Beide films resoneren sterk in Shame.
‘Touch me baby/ Tainted love.’ Nog zo’n mantra uit dat tijdperk. Marc Almond zingt over gecorrumpeerde liefde en oppervlakkige seks. Liefde die nooit liefde kan zijn; de aanraking is even essentieel als wrang.
In Shame krijgen deze thema’s nieuw leven. Brandon (Michael Fassbender) bestaat in een wereld van fel reflecterende oppervlaktes waarin het bijna altijd nacht is. In zijn appartement op Manhattan is het licht strak en uitgewassen, zodat zijn lichaam hard en ongenaakbaar lijkt, net als dat van de IRA-hongerstaker Bobby Sands in McQueens vorige film, Hunger (2008).
Brandon is een succesvolle reclameman, maar de leegte in zijn leven wordt zichtbaar wanneer zijn zus Sissy (Carey Mulligan) bij hem komt wonen. Sissy begint meteen een verhouding met Brandons baas, waarna Brandons obsessie met seks en pornografie aan het licht komt. Tekenend is dat niemand echt opkijkt van het feit dat Brandons computer vol zit met pornografische afbeeldingen en filmpjes. Of van het feit dat Brandon er niet toe in staat is een echte relatie met een vrouw te hebben. Het is alsof alle personages in deze film dezelfde psychologie en cultuur delen: emotioneel afgestompt leven in een wereld zonder inhoud of echte betekenis.
Brandon zoekt constant naar prikkels. Hij drinkt Red Bull, hij luistert naar Blondie (verrukking), hij jogt als een waanzinnige door een lege stad. In een bar hoog in een wolkenkrabber zingt zijn zusje een klassiek nummer. Langzaam, alsof het een droom is.
Een date. Maar hij kán het niet. De scheidslijn tussen Brandon en ‘Bateman’ (Patrick, het psychopathische personage van romanschrijver Bret Easton Ellis) blijkt flinterdun. Woeste seks met twee onbekende jonge vrouwen volgt. Zijn gezicht tijdens het orgasme vertelt het hele verhaal; er is niets anders dan pijn in zijn leven. Liefde, besmet.
De schaamte in deze film reflecteert niet het soort schuldgevoel dat soms aan seks kleeft. Eerder gaat het om een soort schaamte verbonden aan een onvermogen psychologisch een connectie met een ander mens te maken. Brandon voelt zich machteloos. Hij realiseert zich dat hij niet de enige is. Dat gebeurt terwijl hij in een overvolle metro in de miljoenenstad zit. ‘Toe to toe/ Dancing very close… People hypnotised/ And they’re stepping lightly/ Hang each night in Rapture.’
6 reacties tot nu toe
Een reactie plaatsen
mooi stuk Gawie. Ik ken Steve nog van zijn kunstfilms, was toen al een echte fan. Deze shame ga ik deze week zeker bekijken…
Reactie door inge willems februari 9, 2012 @ 10:02 amGawie, keb vanavond op mijn lamme blog ook een stukkie geschreven over Shame. Lange halen, gauw thuis, en de lolbroek uithangen en zo, maar met hier en daar een “rake observatie”. Jij lezen willen?
Reactie door D. Ballegooye februari 13, 2012 @ 10:14 pmWat is er toch met jullie Hollanders? Overal moraal in willen zien. Grunberg ook al over Shame. Die meer ‘realiteitszin’ willen zien als het gaat om ideeën over ‘seks zonder liefde’. Nog een keer: de film GAAT NIET OVER SEKS. Noch over liefde. Hij gaat over vervreemding. Afstomping. Jaren tachtig mensen. Sonny Crocket, Patrick Bateman, Michael Mann, The Jericho Mile (zie dat rennen). Blondie.
Reactie door gawiekeyser februari 14, 2012 @ 9:40 amWeet je waar ik ook een broertje aan dood heb, aan gespiegelogiseer in fillums. Geile film hoor die Shame, maar als zuslief zegt we’re not bad, but we come from a bad place of woorden van gelijke strekking, dan gaan mijn tenen krom staan. Dan denk ik zeg dat nou nie, ik geloof het zo ook wel, ik hoef geen verklaring voor jouw verlatingsangst en de bindingsangst van je broer. Overigens Gawie dat van die morele kwestie heeft meneer McQueen er echt zelf in gestopt, ik bedoel dat is pretty obvious met die ringen en zo. Dat stukkie joggen door New York had wat mij betreft nog wel wat langer mogen duren, dat was cool. Sowieso werd New York heel gaaf in beeld gebracht. Openingscène, een beeldvullend shot van Brandon op bed was ook gaaf. Film is beeldende kunst, dat heeft Steve McQueen gelukkig goed begrepen.
Reactie door D. Ballegooye februari 14, 2012 @ 6:36 pmD, het is een thematisch statement, geen moraliserende statement. Namelijk: het stabiele aan een partnerrelatie zegt deze Red Bull-zuipende, Blondie-luisterende, pornokijkende, masturberende mensen niets meer. Hoe ze ook zoeken naar prikkels, ook in vaste relatie, dat is niet meer genoeg. Waar is de moraliteit hierin? Integendeel, dat is een door en door deprimerende, cynische gevolgtrekking. Sign o’ the times, to be sure, my brother.
Reactie door gawiekeyser februari 15, 2012 @ 10:54 amTrefz e ke r beschreven! helemaal mee eens!
Reactie door robert van ottrrloo februari 16, 2012 @ 5:58 pm